ODNALEZIONY CMENTARZ – Usza na Dolnym Śląsku

Odnaleziony cmentarz kojarzy się od razu z jakimś stanowiskiem archeologicznym. Z tajemnicą sięgającą czasów z przed naszej ery. Z czymś z innego świata i z sensacją… A ten mój, raptem jedynie przedwojenny znajduje się w Uszy na Dolnym Śląsku i ma swoją wartość, ponieważ bardzo długo nie mogłam do niego dotrzeć, i kiedy w końcu udało mi się go odnaleźć duma ze znaleziska po prostu mnie rozpierała.

odnaleziony cmentarz

Wszystko zaczęło się dużo wcześniej, kiedy to pierwszy raz przybyłam do tej małej wioski na Dolnym Śląsku. Usza leży z dala od ruchliwych dróg. To wioska wśród malowniczych pól. Krajobraz tam pełen jest kojącego spokoju. Mało już pozostało takich ostoi, gdzie można schronić się przed wrzaskliwością teraźniejszego świata. Wioska ocalała ponieważ zaniechano planu zalania terenu, na którym leży. Ktoś to najpierw zaplanował, a inny ktoś się rozmyślił i tak właśnie Usza ostała się wraz ze swoimi starymi domami, kilkoma całkowitymi ruinami, pałacem na wykończeniu i starym cmentarzem, który całkiem niedawno został odkrzaczony. Jednak wówczas starego cmentarza nie namierzyłam. Skupiłam się jedynie na zespole pałacowym. 

odnaleziony cmentarz

Na trop starego cmentarza w Uszy trafiłam dużo później drogą pokręconej dedukcji. Szukałam dawnego cmentarza Zawadki, która leży tuż obok, a znalazłam zapomniany cmentarz w Uszy, którego się tu nie spodziewałam. Dolny Śląsk jest nieodgadniony w swoich tajemnicach, i jakże łaskawy dla odkrywców! Gdziekolwiek pójdziesz, znajdziesz coś ciekawego. A jak pójdziesz w to samo miejsce dwa razy- to i po raz drugi coś cię zaskoczy. 

Młyn Zawadka

Z Zawadki, tuż za Starym Młynem maszerowałam polną drogą w kierunku Uszy. Według starej niemieckiej mapy tego terenu, którą nieustannie studiuje mój przyjaciel – gdzieś na tej właśnie trasie, niedaleko parku pałacowego w Uszy znajduje się stary cmentarz. Bez tych pomocnych informacji, i bez mojego przyjaciela znalezienie takiego miejsca byłoby bardziej skomplikowane.

To prawdziwe odludzie. Same pola, które przecina Cicha Woda. Sarny, dziki, bobry, zające i ptaki. Cisza i wiatr we włosach. Dzika przyroda zostawia tam bez skrępowania swoje ślady. Nasz znajomy Piotr, który mieszka w Młynie Zawadka w wywiadzie dla nas zachwycał się terenem, na którym zamieszkał. No i cóż, nie ma się co dziwić. Zaprawdę pięknie tam…

odnaleziony cmentarz

Odnaleziony cmentarz 

Widziałam już ich tak wiele, ale kiedy w zasięgu wzroku pojawiły się pierwsze zachowane tam nagrobki, metalowe krzyże, kiedy czytałam pierwsze daty i nazwiska z płyt nagrobnych – to jak zwykle to u mnie bywa  w takich sytuacjach byłam w szokuW ogromnym poruszeniu…

odnaleziony cmentarz

Emocje wzięły nade mną górę jak zawsze w takich chwilach kolejnego odkrycia i nie wiedziałam od czego zacząć, co fotografować, jak to wszystko zapisać aby było najlepiej, najjaśniej… Najpierw starłam się ocenić wielkość cmentarza i chwytałam wzrokiem wszystko dookoła. Chciałam od razu wiedzieć ile zostało do udokumentowania. Gorączkowałam się z wrażenia i w pierwszym momencie chodziłam po cmentarzu jak nieprzytomna.

odnaleziony cmentarz

Pierwsza płyta nagrobna przykuła moją uwagę. Nazwisko i daty wyryte są wprost w kamieniu. Nie ma tam żadnych ozdób, żadnych innych materiałów. Tylko kamień, imię i nazwisko oraz daty urodzin i śmierci. Całkowity minimalizm. Nawet czcionka jest najprostsza z możliwych. Płyta nagrobna to po prostu kawałek kamienia z zaokrąglonym wykończeniem u góry. Niesamowite! Zwykła oprawa pochówku zwykłego człowieka, a jedna z najbardziej czytelnych i najlepiej zachowanych w tamtym miejscu. Nikt jej nie ukradł bo nic nie była warta.

odnaleziony cmentarz

cmentarz w Uszy

Odnaleziony cmentarz w Uszy pozwolił poznać mi Wilhelma Mucke, który urodził się w 1860 roku. Tylko w takich miejscach życie i śmierć mogą spotkać się i być równymi sobie. Wilhelm ożywa dziś dzięki temu, że teraz wypowiadam jego imię. Kimkolwiek był – wspominam go. 

odnaleziony cmentarz

odnaleziony cmentarz

Lekcja historii

Ten odnaleziony cmentarz w Uszy nad Cichą Wodą to jedynie resztki mogił. Mało tam informacji o zmarłych, brakuje danych. Rozkopany jest tak jak większość starych nekropoli na terenie Dolnego Śląska. Zastałam tam resztki pomnika, ale nie grobowca –  z napisem niemieckim.

odnaleziony cmentarz

odnaleziony cmentarz

cmentarz w Uszy

Wszystkie te tajemnicze zapisy na kawałkach pomnika i tych kilka nazwisk i dat na płytach nagrobnych, oraz resztki mogił, które rozniesiono w perzynę to lekcja historii.

odnaleziony cmentarz

odnaleziony cmentarz

Teraz sami sobie musimy zrobić wykład na jej temat. Bo nie zrobią tego ci, którzy kopali w grobach, i nie opowiedzą nam o wrażeniach z zajęć praktycznych. Nie opowiedzą jak zdejmowali biżuterię z kościstych szyj i palców dłoni zmarłych. Nie opowiedzą nam jak zimno jest po drugiej stronie? Ci, którzy szlifowali wartościowe kamienie z grobowców i przerabiali je na potrzeby chwili – nie opowiedzą nam ile na tym zarobili? Umarli się już nie poskarżą, ale czas jest nieubłagany. Gdzieś w przyszłości każdego spotka przeszłość. I tej lekcji nikt z całą pewnością nie opuści…

cmentarz w Uszy

odnaleziony cmentarz

odnaleziony cmentarz

Czy wiedzieli o tym ci, którzy zdewastowali ten stary cmentarz? Czy zdawali sobie sprawę, że to czyny napiętnowane? Ta ziemia umarłych prosiła o wspomnienie. Dlatego choć szukałam jej długo, to w końcu znalazłam. To nie przypadkowo odnaleziony cmentarz. To kolejny dowód w procesie przeciwko hienom cmentarnym. Proces ten trwa od zarania dziejów…

14 Dziękujemy!

Może Ci się również spodoba

5 komentarzy

  1. Andrzej napisał(a):

    Zachwyca mnie pani pasja, chęć poznania i opisania tego, co już dawno uległo zapomnieniu. Wszystko, co czytam napisane jest znakomitym językiem i pokazane zdjęciami. Jeżeli z tych tekstów powstanie (a może już powstała) kiedyś książka to pierwszy bym ją kupił. Gratuluję.

  2. S.Tap napisał(a):

    To pomnik pamiątkowy poległych w I wojnie mieszkańców Uszy. Uznanie dla tych, którzy przy odkrzaczaniu cmentarza, pieczołowicie pozbierali i poskładali do kupy tabliczki z nazwiskami zmarłych.

  3. Arczi napisał(a):

    Witam,

    Urodziłem się i wychowałem w Środzie Śl. Znam to miasto ładnych parę lat. Patrzę na to jak się zmienia, kiedy codziennie wracam z pracy do domu… Osiedla wyrastają jak grzyby po deszczu, jeszcze parę lat wstecz miał być nowy cmentarz a mieszkają ludzie, z osiedla „dla powodzian” zrobiła się piękna willowa „sypialnia”… Czytam Wasze felietony, znam większość tych miejsc i przypominam sobie czasy kiedy część z nich miała się jeszcze dość dobrze. Teraz większość znika cegła po cegle. To przykry widok i żal tych miejsc. Szkoda że nie można się cofnąć jakimś sposobem do czasów świetności pałaców i zadbać żeby uchowały się do dziś. Jako dzieciak jeździliśmy „naszą bandą” na rowerach do Chwalimierza. Kąpaliśmy się w stawie pałacowym, łowiliśmy ryby. Znałem wszystkie odkryte studnie przy tym pałacu… wchodziłem na wieżę – prawie do szczytu. Zawsze wierzyliśmy że w kulach na wieży ukryte są monety :) haha takie dziecięce wierzenia.
    Pięknie zdobione białe sufity miały już za tamtych czasów dziurę od samej góry przez wszystkie piętra w dół. Fontanna która teraz jest miejscem ognisk młodzieży, schody w dół przy fontannie. Krążyła legenda że z tego pałacu było podziemne przejście aż do Jugowca. Niestety nie znaleźliśmy tego tunelu. Dziadek opowiadał mi o tym pałacu i ponoć w nim brał ślub. Z opisów – cudo jak większość takich budowli. Nie wiem czy to prawda….
    Dopiero zacząłem przeglądać Wasze felietony. Warto wspomnieć o pałacu na średzkich „bielanach”. Ten obiekt również dość dobrze pamiętam za czasów jak wyniosły się biura PGR-u… Po wejściu głównymi drzwiami dwie kolumny i schody w gorę… chyba jakieś mozaiki. Już nie pamiętam dokładnie. Na wprost głównych schodów była fontanna i ogród… Teraz ponownie w rękach prywatnych i nie wiem co się z nim dzieje, ale wybiorę się zobaczyć…
    Zdaje się że tu: 51°09’27.7″N 16°35’28.7″E był kiedyś cmentarz ale czy jest dalej tego nie wiem…

    Powodzenia życzę i pozdrawiam serdecznie
    Arczi

  4. Leptir napisał(a):

    WIELE JEST TAKICH ZAPOMNIANYCH CMENTARZY….. SAMA LUBIE JE ODKRYWAĆ ….I POKAZYWAĆ NA SWOIM BLOGU
    POZDRAWIAM I ZYCZĘ DALSZYCH OWOCNYCH POSZUKIWAŃ

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *