ROZKOPANY CMENTARZ – Szymanów, Rachów i Rusko

Już dłuższego czasu tropię stare, przedwojenne cmentarze na Dolnym Śląsku. Czasem trafiam na znaleziska, które nie są owiane tajemnicą. Taki cmentarz zwykle jest w lepszym stanie od miejsc pochówków oddalonych od ludzkich domostw. Bo kiedy namierzam leśny cmentarz lub położony w szczerym polu z dala od wioski, do której dawnymi czasy należał, to nie spodziewam się tam widoku opuszczonych grobów umarłych, które po wojnie traktowano z szacunkiem. Spodziewam się zawsze aktów wandalizmu. Spodziewam się i zawsze na nie trafiam. 

rozkopany cmentarz

Rozkopany cmentarz – Szymanów

To jeden z tych cmentarzy, który zaskoczył mnie bardziej od innych. Szymanów to bardzo mała wioska w powiecie średzkim na Dolnym Śląsku. W środku wsi stoi niezbyt urodziwy pałac. Kilka gospodarstw i kilkanaście rodzin stanowi całość miejscowości. Znajdujemy tam również kilka opuszczonych domów. Wieś leży wśród pół. Jest bardzo malowniczo położona. Z głównej trasy wjeżdża się do niej mijając mały lasek na wzgórzu. Podejrzewałam to miejsce o bycie starym cmentarzem Szymanowa, ale po kilku podejściach do gruntownej lustracji terenu stwierdzam, że stał tam wiatrak. To nie ulega wątpliwości gdyż teren bardzo sprzyja tej tezie. Nie mniej tego dziur w ziemi nie brakuje tam podobnie jak na starych porzuconych cmentarzach. Jedna z nich nawet wyłożona jest cegłami… Jednak pomimo tego miejsce to nie było cmentarzem. Stary cmentarz Szymanowa znajduje się około stu metrów dalej. Położony jest w szczerym polu i z daleka wygląda jak zwykła wysepka zieleni na polu.

rozkopany cmentarz

Wiele takich widzimy na naszym terenie. Z daleka absolutnie nic nie wskazywało na to, że to miejsce pochówków. Wysepka zieleni jest bardzo mała. Nie ma kształtu prostokąta jak to zwykle bywa z poniemieckimi cmentarzami. Drzewa nie wyglądały z daleka na posadzone regularnie. Po prostu zwyczajna kępa krzaków na polu. I nikomu nie przyjdzie do głowy z daleka ocenić tego inaczej. I ja do samego końca byłam przekonana, że niczego tam nie znajdę. Wątpiłam. I dlatego właśnie ten rozkopany cmentarz tak mnie zadziwił.

rozkopany cmentarz

To najmniejszy przedwojenny cmentarz jaki dotąd znalazłam. Jego wymiary to około pięćdziesiąt metrów szerokości na pięćdziesiąt długości. Kiedy dobrze się mu przyjrzeć zauważa się, że roślinność na jego terenie nie jest przypadkowa. Jest tam kilka starych drzew posadzonych regularnie.

rozkopany cmentarz

W centralnej części znalazłam miejsce po dość sporych rozmiarów, murowanym grobowcu, który raczej nie był miejscem spoczynku zwykłego rolnika.

rozkopany cmentarz

Tuż obok dziura w ziemi jakby niedawno wykopana. Nie ma w niej śladów cegieł. Idąc dalej napotkałam ślady po grobie dziecka i kilka kawałków rozbitej płyty nagrobnej.

rozkopany cmentarz

rozkopany cmentarz

Ziemia w tym miejscu jest miękka. Z pewnością stąpałam po mogiłach, ale już nie mogłam ich rozpoznać. W jednym miejscu bardzo mocno rozrósł się barwinek, ale nawet jeżeli pod nim ktoś spoczywał, to w chwili obecnej oprócz barwinka niczego tam już zobaczyć nie można.

rozkopany cmentarz

Ludzie z okolicy mówili, że nie ma tam żadnego starego cmentarza. 

Rozkopany cmentarz – Rachów

W Rachowie rzecz miała się inaczej. Cmentarz położony jest wprawdzie za wioską, ale nie za daleko. Tak jak to dawniej było w zwyczaju. Sporych rozmiarów nekropolia dziś w połowie jest wyniesiona, gdyż korzystano z niej jak z piaskowni. Druga jej cześć, której jeszcze nie rozniesiono nadal jest cmentarzyskiem. Zarośniętym, zdewastowanym i opuszczonym. Tutaj więcej znalazłam śladów po zmarłych.

rozkopany cmentarz

Metalowy krzyż oparty o drzewo, pozostałości po pomnikach i nawet kilka nazwisk i dat urodzin i śmierci. Stare drzewa, bluszcz, ziemia miękka jak gruby, wełniany dywan. Jak wszędzie groby są przekopane.

rozkopany cmentarz

rozkopany cmentarz

Zmarli, którzy zostali tu pochowani nie często dziś są odwiedzani, ale znaleźliśmy tam wypalone znicze. Może to ktoś z wioski odwiedza nieznajomych z zaświatów, a może poszukiwacze dawnych czasów? I ja również zapalam dziś światło w takich miejscach, aby podkreślić swoją wizytę i nadać jej ton oficjalny. Przybywam jedynie po aby uchwycić i opisać te resztki historii. Pomniki pełne są ludzkich istnień, o których świat zapomniał.

rozkopany cmentarz

Przybywam jedynie po to aby fotografować to co jeszcze można ocalić od zapomnienia. Umarli witają mnie zapewne zdziwieniem. Być może słuchają jak czytam z płyt nagrobnych ich imiona i nazwiska, których od wielu lat nikt głośno nie wypowiadał. Przyglądają się mi jak stąpam po ich mogiłach i zapadam w miękkiej ziemi. Czasem czuję się w takich miejscach nieco roztrojona, a czasem mój pies demonstracyjnie odmawia obchodu takiego cmentarza. Zapiera się łapkami i piszczy. Nie chce iść dalej. Wtedy wydaje mi się, że on coś widzi, a mnie dreszcze przechodzą po plecach.

rozkopany cmentarz

Rozkopany cmentarz – Rusko

Tak właśnie było na starym cmentarzu w Rusku. Frutus demonstracyjnie odmawiał lustracji terenu. Piszczał i okazywał lęk. Było już dość późno, ale jeszcze miałam nadzieję zrobić tam kilka fotografii.

rozkopany cmentarz

Cmentarz ten jest położony bardzo blisko głównej drogi, która przebiega przez wioskę i jest bardzo ruchliwa. Tuż przy tej drodze stał niegdyś kościół. Przy kościele wybudował się organista. Do dziś w jego dawnym sadzie dojrzewają jabłka. Za do dziś stojącym na swoim miejscu domem organisty i za terenem nieistniejącego kościółka znalazłam stary cmentarz, który bezpośrednio graniczy z ogrodem mieszkających przy nim.

rozkopany cmentarz

Stare nagrobki wyłaniają się z traw i krzaków. Tam gdzie nie ma już widocznych śladów grobów widać zarysy jedynie z bujnie rosnącym barwinkiem i bluszczem. Pies faktycznie mocno się zbuntował, a ja bardziej niż zwykle lękałam się stąpać po tej ziemi umarłych. Bardziej niż zwykle obawiałam się, że wśród tak bujnej trawy i bluszczu w końcu tak postawię nogę, że wpadnę do jakiegoś otwartego grobowca.

rozkopany cmentarz

Praktycznie nic już nie było widać, kiedy wychodziłam w tego cmentarza. Przez wzgląd na dość późne popołudnie i nadchodzące ciemności zrezygnowałam z drobiazgowej lustracji.

rozkopany cmentarz

rozkopany cmentarz

Przystanęłam w drodze powrotnej przy małym grobie w sektorze dziecięcym. Grobu już wprawdzie prawie nie ma, ale płyta jest nad wyraz dobrze zachowana.

rozkopany cmentarz

Mała Herta żyła tylko rok. Na płycie czytam o bólu jej rodziców i o szukaniu wsparcia w Bogu. To tam zapaliłam znicz i postawiłam przy pamiątkowej płycie dziewczynki. A mój przyjaciel zrobił wtedy zdjęcie. Czy i Wy widzicie na nim więcej niż tylko płytę nagrobną małej Herty? Powiększcie zdjęcie i przyjrzyjcie się prawemu, górnemu rogowi.

rusko-1

Rozkopany cmentarz to miejsce ludzi umarłych nękanych po śmierci. Nikt nie wie ile bólu, złości i żalu nadal unosi się miedzy ich mogiłami. Być może myśleli, że po śmierci będę mieli spokój, ale stało się inaczej. W moich wpisach zawsze podkreślam brak szacunku do zmarłych, który zastaję w takich miejscach. Staję po stronie umarłych i upominam się o spokój ich dusz. 

17 Dziękujemy!

Może Ci się również spodoba

7 komentarzy

  1. S.Tap S.Tap napisał(a):

    Z tym straszliwym i ohydnym rozkopywaniem grobów to jest jeszcze druga strona medalu… Zgłębiałem ostatnio temat i wynika z tego, że sami Niemcy, przed nadejściem Rosjan często zakopywali swoje kosztowności w rodzinnych grobach, grobowcach a nawet urządzano fikcyjne pochówki z papierami i wpisami do ksiąg ale w trumnach zamiast zmarłych znajdowały się dobra cenne. Jest sporo relacji o odwiedzających , zwłaszcza leśne cmentarze niemieckich ” turystach” w latach 70-80-90 tych, po wizycie których zostawały rozkopane groby. Nawet chyba na tym blogu coś wspominane było. Wystarczyło potem, że to się rozniosło i wiadomo… Ale żeby było jasne – NIE USPRAWIEDLIWIAM HIEN CMENTARNYCH!

  2. Andrzej Braun napisał(a):

    Brawo Aneta!
    Bardzo się cieszę, że poruszasz ten temat ! Zajmuję się podobnymi tematami, piszę o tym na moim blogu. Ktoś nazwał mnie „Samotnym wilkiem”. To nie jest tak, jest nas wielu w całej Polsce, tylko, że nie stworzyliśmy WATAHY ! Myślę, ze podobne artykuły pomogą w zmianie myślenia naszego społeczeństwa! Jeszcze raz gratuluję i pozdrawiam
    Andrzej Braun
    ps. mój blog: historia-nieznana.blogspot.com/

    • Aneta Aneta napisał(a):

      Dziękuje Andrzeju za Twoją wizytę na blogu Nieustannego Wędrowania. Cieszę się, że mamy podobne zainteresowania. Zajrzałam pod podany przez Ciebie adres i z całą pewnością będę tam często zaglądać. :)

  3. jacek popecki napisał(a):

    niestety hieny są nie tylko w ZOO, ale chwała odkrywcom, którzy robią namiastkę dokumentacji jakże zanikającej historii naszych ziem bez względu na narodowość, wyznanie czy status społeczny…..

  4. JW napisał(a):

    Witam

    Bardzo podobny cmentarz znajduje się w miejscowości Holendry (k. Strzelec k.Kutna) na granicy województw łódzkiego i mazowieckiego, wszystko zarośnięte, pozarywane groby i pootwierane trumny cynowe.

  5. Agnieszka napisał(a):

    Ja mam, w dzień je odnajdę i udostępnię. Następnym takim rozkopanym cmentarzem jest cmentarz ewangelicki w Aleksandrowie (między Falenicą a Wiązowną w woj. mazowieckim). Także posiadam zdjęcia. I wspomnienia kogoś mieszkającego w pobliżu od lat. Takich cmentarzy jest niestety sporo :(

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *